Text Size

ACTA is dood, leve CISPA?

Eerder legden we uit hoe ACTA een gevaar betekent voor onze democratische rechten. Ondertussen waren er tal van mobilisaties en er zijn er nog gepland zolang het project niet volledig is ingetrokken. Er zijn ook pogingen om via nieuwe voorstellen hetzelfde doel te krijgen: het slot op het internet leggen.

Artikel door Jean L, Luxemburg

ACTA was een internationaal verdrag dat het zogezegd opnam voor de intellectuele eigendom en de auteursrechten. Het verdrag ging uit van het principe dat een niet toegelaten kopie van een beschermd werk een misdrijf vormt. Op legaal gekochte DVD’s moet je telkens een filmpje met die boodschap ondergaan. ACTA laat de autoriteiten toe om alle internetcommunicatie te controleren en inlichtingen te krijgen over de gebruikers.

Het is een poging om het Franse HADOPI (regels ter bestrijding van illegale kopies) op internationaal vlak door te voeren. De internetaanbieders zouden alle nodige gegevens om ‘verdachten’ te identificeren aan de autoriteiten moeten doorgeven zodra er een eenvoudige klacht is.

De tekst van het ACTA-verdrag is erg vaag en vatbaar voor interpretatie. We moeten verder kijken om de ware bedoelingen ervan te kennen. Nog los van de vraag of de strijd tegen illegale downloads legitiem is, zijn enkele kanttekeningen nodig:

  • mensen die muziek of films downloaden, geven gemiddeld meer dan anderen uit aan culturele producten,
  • er onstaan steeds meer commerciële mogelijkheden onder ‘globale licentie’ waardoor illegaal downloaden minder interessant wordt,
  • er is een opmars van ‘vrije licenties’ waarbij de auteur aangeeft wat met zijn of haar creatie mag gedaan worden (zie kader).

Tegen deze achtergrond is het vreemd dat de industrie zich zo vastbijt in pogingen om steeds repressievere regels op te leggen in de strijd tegen niet toegelaten kopies. Die regels zullen erg snel achterhaald en zonder effect zijn. Het gaat hier wellicht om een achterhoedegevecht van een deel van de amusementsindustrie die een steeds groter deel van de koek wil, zowel op directe als op indirecte wijze (denk maar aan de dure concertprijzen). Gezien hun enorme winsten de afgelopen decennia hebben ze ook de middelen om intensief te lobbyen.

De politici volgden de industriële lobby zonder daar veel vragen bij te stellen. Maar onder druk van het verzet tegen ACTA begonnen ze wel te aarzelen. Na verschillende mobilisaties tegen ACTA begonnen de opstellers van de verdragstekst zelf hun kar te keren. Zo stelde Eurocommissaris De Gucht voor om de tekst aan het Europese Hof van Justitie voor te leggen. Dat is een poging om ervan af te geraken zonder zelf al te veel gezichtsverlies te lijden.

Verschillende landen kondigden al aan dat ze het verdrag niet zullen ondertekenen. Na de Zwitserse afwijzing helt ook Luxemburg over naar het neen-kamp. Minister van economie Etienne Schneider had nochtans gesteld dat ACTA niets zou veranderen aan de Luxemburgse wetgeving... Dat is vreemd, waartoe dient het verdrag dan wel? Maar de christendemocraten lijken een goedkeuring van het verdrag nu toch af te wijzen.

Ook in het Europees Parlement ziet het er naar uit dat op een volledige afwijzing van de tekst wordt afgestevend. Het feit dat de tekst aan het Europese Hof van Justitie wordt voorgelegd, betekent voorlopig enkel dat de kwestie “in de frigo” wordt gestoken in afwachting van wat meer rust in deze kwestie. We weten echter dat iets wat te lang in de frigo steekt, er met een onfris geurtje terug uit komt...

Het ziet er naar uit dat ACTA het niet zal halen. Dat betekent echter niet dat de strijd gestreden is. Er worden al nieuwe even giftige projecten opgezet. Zo is er het Amerikaanse wetsvoorstel CISPA dat gericht is tegen “cyberdreigingen”. Na de mislukkingen met PIPA en SOPA is dit een nieuwe poging om tot een groter toezicht op het internet te komen in de VS. Dat gebeurt met de steun van de grote bedrijven in de sector. Net zoals dit bij ACTA het geval was, is de tekst van CISPA vaag en kan het tot diverse interpretaties leiden. CISPA omvat het officialiseren van systematische informatie-uitwisseling tussen de aanbieders van internet en de autoriteiten. De Kamer keurde het voorstel al goed waardoor het nu naar de Senaat gaat. Mogelijk zal de Democratische meerderheid het voorstel daar tegenhouden. Maar als we daarop moeten vertrouwen, dan is het resultaat wel heel onzeker. Er zal druk van onderuit moeten komen om een overwinning te bekomen tegen alle nefaste projecten die onze rechten en vrijheden beperken.

Piraten… aan bakboord of stuurboord?

De Piratenpartijen kennen een opgang in Europa. Zij maken van de strijd tegen ACTA een centraal punt. De piraten gaan terecht in tegen de gevaren van ACTA voor onze individuele en collectieve rechten. Het politieke programma van de Piratenpartijen gaat vooral over de rechten van burgers in de context van een ‘digitale’ samenleving. Het gaat om een beperkt actieterrein, maar wel een terrein dat de afgelopen jaren aan belang won. De toegang tot cultuur en het delen van kennis zijn belangrijke zaken. Zeker nu de grote bedrijven alles willen privatiseren en controleren.

De piraten gaan in zekere zin in tegen de ontsporingen van het kapitalisme, maar ze doen dit zonder duidelijke ideologische koers. Er staan zeker progressieve elementen in hun programma, maar sommige piraten hebben een asociaal mes tussen de tanden zitten. Zo is er de oprichter van de Zweedse Piratenpartij, Rickard Falkvinge, die verklaarde: “De conservatieven zijn niet voor een puur kapitalisme. Ze zijn een mengvorm van sociaal-liberalen (...) Zelf ben ik een ultrakapitalist (...) De strijd gaat over de rechten van burgers, dat staat centraal. Het is belangrijker dan discussies over gezondheidszorg, onderwijs, kernenergie, defensie en dat soort vervelende thema’s waarover al 40 jaar wordt gediscussieerd.” Kortom, niet alle piraten zijn onze bondgenoten...

‘Vrije licenties’: Copyleft versus copyright

Vrije licenties vormen een alternatief op het copyright. Het traditionele copyright gaat gepaard met de melding “alle rechten voorbehouden.” Dat houdt in dat er toelating nodig is voor ieder gebruik van het werk (bvb een muziekstuk). Een werk met een vrije licentie vermeldt “bepaalde rechten voorbehouden”, waarbij de maker ervan slechts aanspraak maakt op bepaalde rechten. Zo kan de auteur een kopie voor niet-commerciële of zelfs voor commerciële doeleinden toelaten, een aanpassing van het werk toelaten of niet toelaten en uiteraard kan de maker zijn morele rechten beschermen door een verwijzing te eisen bij ieder gebruik van het werk.

Dergelijke licenties worden voorgesteld door ‘creative commons’ en worden al gebruikt door duizenden artiesten die zich verenigen op platformen voor legaal downloaden. Deze artiesten worden vergoed op basis van giften van fans en door vergoedingen die ze krijgen bij commerciële verspreiding van hun werken. Vreemd genoeg komen dergelijke artiest nooit aan bod op de radio of op televisie. Bij ‘vrije licenties’ wordt ook wel gesproken over ‘copyleft’.