Text Size

Kapitalisme zou het vieze woord moeten zijn, niet socialisme

Het kapitalisme won 30 jaar geleden de historische strijd met het Sovjetblok. Zonder echt uitgedaagd te worden, slaagde het kapitalisme er in die tijd volledig zelfstandig in om zijn steun onder de bevolking structureel te ondermijnen. Wat het vandaag overeind houdt, is de afwezigheid van een voldoende gedragen geloofwaardig alternatief. De ongelijkheid neemt hallucinante proporties aan. De staat van de wereld wordt met de dag instabieler. Zelfs wie vroeger zonder morren of zorgen door het leven ging, heeft vandaag angst voor wat de toekomst brengt: oorlog, terrorisme, groeiende armoede, dictatuur, klimaatrampen, …

 

Redactioneel commentaar door Bart Vandersteene, woordvoerder LSP, uit ons Belgische zusterblad ‘De Linkse Socialist’

Een systeem in crisis moet door haar managers afgeschermd worden van terechte kritieken. De aanval inzetten wordt dan voor sommigen de beste verdediging. Daarin ligt de verklaring voor het venijn waarmee verschillende variaties van liberale politici en ideologen de aanval hebben geopend op de Belgische PVDA (wat betreft positie te vergelijken met de Nederlandse SP). De groeiende steun voor die partij is een uitdrukking van de zoektocht naar een links alternatief. Het is positief dat de PVDA linkse ideeën kenbaar maakt bij een breder publiek. Maar om succesvol te zijn in haar doelstelling – in congresteksten omschreven als de realisatie van een socialistische samenleving – zal de partij duidelijkheid moeten verschaffen over hoe dit kan gerealiseerd worden.

De steeds terugkerende kritieken over het stalinistische verleden beantwoordde Peter Mertens in De Morgen met het voorstel om het bilan van de twintigste eeuw aan geschiedkundigen over te laten. Zo ontwapent hij zijn partij en haar leden tegen de aanvallen van rechts. Iedereen die zich inzet voor een socialistische samenleving zal zich de vraag stellen waarom het fout is gegaan in Rusland en wat dit betekent voor onze strijd voor socialisme vandaag. Door deze vraag onbeantwoord te laten, worden de PVDA-leden zonder argumenten gezet wanneer ze voor de zoveelste keer gevraagd worden waarom ze zich communist noemen, of ze Stalin verdedigen, of ze zich beroepen op het marxisme, of het stalinisme niet heeft bewezen dat socialisme niet werkt, …

De PVDA gaat de complexe discussie over ‘socialisme 1.0’ uit de weg. Dat kan misschien tactisch slim lijken op korte termijn, maar het laat in de praktijk de anti-socialistische propaganda van de rechterzijde onbeantwoord.

In haar communicatie naar het brede publiek, in pamfletten of in debatten op televisie, wordt met geen woord gerept over kapitalisme of socialisme. In ‘Graailand’, het boek van Peter Mertens, staan zoals in eerdere boeken heel veel interessante argumenten tegen het neoliberalisme. Veel lezers kunnen zelfstandig tot de conclusie komen dat er een rode draad zit in die kritiek, namelijk de logica van het kapitalistisch systeem, ook al wordt dit niet met zoveel worden gezegd. Maar over socialisme, hoe het zou kunnen werken, welke uitdagingen het zou kennen, hoe we zo’n maatschappij kunnen realiseren, daar zal je geen woord over vinden.

Er is een reden waarom de maatregelen of ‘goeie ideeën’ die de PVDA voorstelt vandaag niet worden doorgevoerd. Enkel een revolutionaire visie is opgewassen tegen de gigantische klassenoorlog die de heersende elite op ons loslaat wanneer een overheid deze maatregelen zou nemen. Met alle mogelijke middelen, zoals in Griekenland, zullen ze je op de knieën dwingen. Tenzij de beweging durft door te drukken en de elite haar macht ontneemt. De elite haalt haar macht niet uit haar aantal, maar uit de controle over de sleutelsectoren van de economie, de propagandamachine van de media en het juridisch apparaat.

Een socialistische samenleving zal in alles de tegenpool zijn van het kapitalisme. Collectieve eigendom van de sleutelsectoren van de economie en geen privébezit voor een kleine elite superrijken. Moordende concurrentie zal plaats ruimen voor solidariteit en samenwerking. Dankzij technologische vooruitgang werken we minder en produceren we toch evenveel rijkdom. Via een democratische controle op en verdeling van die rijkdom zijn er geen armen of superrijken meer. Zonder de drijfveer van de economische winsten is er ook geen reden meer voor imperialistische oorlog en bezetting.

Veel mensen zouden direct zo’n wereld verkiezen boven de huidige, maar zullen ook twijfelen of dit wel mogelijk is. Deze twijfels zijn voor een groot stuk gebaseerd op de rechtse ideologische propaganda dat de mens geen sociaal of solidair maar een competitief wezen zou zijn. Evenveel propaganda is echter gebaseerd op het mislukken van de pogingen in de 20e eeuw om een socialistische wereld op te bouwen.

In de zoektocht naar een alternatief op een kapitalisme in crisis moeten deze vragen beantwoord worden. Enkel dan kunnen we socialisme terug als een geloofwaardig alternatief op de kaart zetten.