Text Size

Welke weg slaat Labour in na Corbyn’s tweede overwinning?

Roger Bannister sprak midden oktober op 5 avonden georganiseerd door LSP/PSL (Linkse Socialistische Partij, België) over de recente politieke ontwikkelingen in Groot Brittannië. Roger is lid van de Socialist Party (zusterorganisatie van LSP), is verkozen in het nationaal bestuur van de vakbond UNISON en werd in 1986 uitgesloten uit Labour vanwege zijn linkse en socialistische ideeën. Roger was in 2015 kandidaat burgemeester voor TUSC (Trade Union and Socialist Coalition) in Liverpool en behaalde 5,3% van de stemmen.

 

Interview met Roger Bannister van de Socialist Party

Roger Bannister. Foto: MArio

Roger Bannister. Foto: Mario

 

Interview door Tim

Roger, we zijn enkele weken na de nieuwe overwinning van Jeremy Corbyn in de voorzittersverkiezingen bij Labour, na de mislukte coup van de rechterzijde. Wat verwacht je dat er nu zal gebeuren bij Labour: kan deze partij omgevormd worden tot een instrument voor de werkende bevolking?

De rechterzijde binnen Labour, vooral dan binnen de parlementaire fractie, lijkt van plan de huidige “burgeroorlog” verder te zetten. Ze zijn weliswaar tijdelijk teruggeslagen door de overtuigende overwinning van Corbyn, maar broeden op nieuwe tactieken om hem aan te pakken. De kans bestaat dat een deel van de rechterzijde afsplitst uit schrik om hun zetel te verliezen indien ze binnen Labour blijven.

Een probleem voor het omvormen van Labour tot een echte socialistische partij is dat het nationaal bestuur van de partij in handen blijft van die rechterzijde.  Die nationale leiding verbiedt bijvoorbeeld dat lokale partijafdelingen samenkomen. Dit is een groot probleem voor de honderdduizenden nieuwe leden die omwille van Corbyn zijn aangesloten bij Labour: zij krijgen niet de kans om binnen de partij actief te worden, te discussiëren, zich te vormen of deel te nemen aan campagnes tegen besparingen, omdat de nationale leiding hen verbiedt zich te organiseren.

Op de nationale conferentie zijn een aantal radicale programmapunten gestemd: een minimumloon van 10 pond per uur, controle op de huurprijzen van woningen, de nationalisering van de spoorwegen,… Als de partij rond die zaken campagne zou voeren, zou ze een enorme politieke kracht in de maatschappij kunnen worden en bijvoorbeeld de vakbonden kunnen stimuleren om hierrond in actie te gaan.

Is Corbyn zich bewust van deze situatie, en is hij bereid en in staat om er iets aan te doen?

Daar ben ik niet zeker van. Tot nu toe reageerde Corbyn niet erg sterk op de aanvallen van de rechterzijde. Hij is bijvoorbeeld nog steeds niet bereid om parlementsleden die niet meer worden gesteund door hun eigen lokale afdeling te vervangen als kandidaat bij de volgende verkiezingen (“deselection”). De groep van rechtse parlementsleden voelt zich veilig binnen de partij en kan zo oppositie blijven voeren tegen Corbyn. Als hij de kandidatuur voor deze zetels zou onderwerpen aan een interne verkiezing, zouden de meesten vervangen worden, ofwel hun oppositie tegen Corbyn opgeven uit schrik hun zetel te verliezen.

Is deze kwestie van “deselection” een belangrijk thema binnen Labour? Is dit een discussiepunt in de rest van de maatschappij?

Binnen Labour uiteraard, en ook bij de linkerzijde, activisten en syndicalisten, … Maar het is ook tot op zekere hoogte een thema in de rest van de maatschappij. Omwille van het enthousiasme rond Corbyn en de interesse wat er binnen Labour gebeurd. Anderzijds omdat deze discussie binnen Labour ook sterk speelde aan het begin van de jaren ’80 en toen ook uitgebreid aan bod kwam in de pers. Op dat moment werkte de Socialist Party, toen nog Militant, binnen Labour, en waren we grote voorstanders van deze vorm van interne partijdemocratie.

Wat zouden de effecten kunnen zijn indien Labour onder Corbyn de volgende verkiezingen winnen. Is dit een realistisch scenario en wat zou dit betekenen voor de linkerzijde in het Verenigd Koninkrijk en daarbuiten?

Dit is zeker mogelijk indien Labour de interne verdeeldheid die er nu heerst kan overstijgen. Vandaag gaat het hele debat binnen Labour over de positie van Corbyn. De partij moet naar buiten komen met een strijdbaar programma van maatregelen die ze zou doorvoeren indien ze de verkiezingen zou winnen. Zo’n programma zou op een enorme steun kunnen rekenen onder de werkende bevolking. Het zou als een verademing worden ervaren na jaren van besparingen. In zo’n scenario is een verkiezingsoverwinning voor Labour zeer realistisch.

De problemen stoppen echter niet bij de verkiezingen. Een Labour-regering zal onmiddellijk uitgedaagd worden door de kapitalisten, zeker als ze maatregelen neemt zoals de hernationalisering van de spoorwegen. Zo’n maatregelen zijn bovendien ook verboden door de Europese Unie. Corbyn heeft de voorbije maanden actief campagne gevoerd om binnen de EU te blijven: dit wordt dus een moeilijke kwestie voor een Labour-regering.

Biedt de “Brexit” nieuwe mogelijkheden voor de arbeidersbeweging in het Verenigd Koninkrijk? Zijn er ook gevaren?

Een overgrote meerderheid van de werkende bevolking heeft vóór de Brexit gestemd. Het probleem voor Cameron was dat elk referendum over gelijk welk thema ook meteen een stemming over die regering zelf wordt. Als een meerderheid van mensen, vooral vanuit de lagere klasse of de lagere middenklasse, tégen EU-lidmaatschap heeft gestemd, is dat voor een deel ook omwille van de enorme impopulariteit van het besparingsbeleid van de regering Cameron. Uiteraard is het ook zo dat de EU bij de werkende bevolking nooit echt populair is geweest. Er heerst een algemene ontevredenheid over lage lonen, werkloosheid, “zero hour-contracts”, de besparingen, … en de EU werd gezien als onderdeel van het probleem.

Cameron organiseerde het referendum ook omwille van de diepe crisis binnen de Conservatieve Partij. Hij wist dat zijn positie onhoudbaar was indien hij géén referendum zou organiseren. Hij was ervan overtuigd dat hij dat referendum kon winnen, maar misrekende zich enorm.

Er wordt vooral gesproken over de crisis binnen Labour, maar het lijkt erop dat de politieke crisis in het VK veel breder is, en alle partijen treft?

De Tories zijn er altijd beter in geslaagd hun diepe crisissen intern te houden. Na het referendum dachten velen dat Boris Johnson een poging zou doen om de leiding van de partij in handen te nemen, dat er een groot gevecht zou ontstaan tussen voor -en tegenstanders van de Brexit. Maar één voor één trokken de kandidaten voor het voorzitterschap zich terug, en werd Theresa May als enige overblijvende kandidate verkozen. De Tories hebben de gewoonte hun afrekeningen intern te houden.

Dit wil niet zeggen dat de contradicties binnen hun partij voorbij zijn. May krijgt nu te maken met het interne gevecht tussen “harde” en “softe” Brexiters: de hardliners willen een volledige breuk met de EU, en een einde aan de interne markt en de immigratie. De “softere” Brexiters willen binnen de Europese interne markt blijven, zodat Britse bedrijven niet enkel hun afzetmarkt behouden, maar ook toegang blijven hebben tot goedkope arbeidskrachten uit bvb. Oost-Europa. Recent liet May verstaan dat ze de hardliners zou volgen. Meteen tuimelde de waarde van de pond de dieperik in: Britse bedrijven rekenen immers op goedkope buitenlandse arbeidskrachten, een vertrek uit de interne markt zou dat onmogelijk maken. Dit toont meteen aan dat de huidige crisis binnen de conservatieven er één van een andere soort is: hun interne twisten kunnen steeds moeilijker binnenskamers blijven, én dit heeft een direct effect op de economie. Daardoor lijken ze ook voor de kapitalisten een risico om de regering te blijven leiden en zijn er gegronde twijfels of ze een volgende verkiezing nog kunnen winnen.

De Socialist Party, de zusterpartij van LSP in Engeland en Wales, heeft van in het begin een belangrijke rol gespeeld in de beweging rond Corbyn. Hoe zit de partij de toekomst

We hebben Corbyn inderdaad van het begin gesteund. Omdat we er als marxisten van overtuigd zijn dat elke beweging die de arbeidersklasse vooruithelpt, positief is, en moet ondersteund worden. Tegelijkertijd hebben we onszelf ook het recht voorbehouden onze eigen positie te verduidelijken: onze steun aan Corbyn is niet onvoorwaardelijk. We hebben de tactieken bekritiseerd waarmee Corbyn de problemen binnen Labour aanpakt, maar ook enkele van zijn politieke standpunten, zoals bijvoorbeeld zijn voortdurende steun aan de EU.

Corbyn organiseerde de voorbije maanden verschillende massameetings waar in totaal honderdduizenden mensen kwamen luisteren. Dit was een zeer goede zaak en wij hebben mee gemobiliseerd voor deze meetings. Maar we merkten dat de mensen die vol enthousiasme naar Labour gingen snel teleurgesteld waren over hun ontvangst. De leiding van Labour ziet hen niet graag komen en weigert hen een actieve rol te geven in de partij. Dit zijn mensen die echt iets willen doen, actief willen worden in campagnes, hun politieke ideeën bediscussiëren, zich vormen, en de partij ondersteunen. Ze krijgen daar dikwijls de kans niet toe omdat de rechterzijde hen als een bedreiging ziet voor hun eigen positie. Als die mensen ons dan tegenkomen, ons programma lezen, onze manier van werken leren kennen, krijgen we vaak de reactie: “dit is het soort partij die ik zocht bij Labour”. We zijn er in geslaagd een actieve rol te spelen ter ondersteuning van de campagne rond Corbyn, maar hebben ook onze eigen krachten opgebouwd.