Text Size

Turkse socialisten: “Stem Nee om dictatuur te stoppen”

Als het referendum van de Turkse AKP-regering op 16 april tot ‘Neen’ (Hayir’) leidt, zal dit een zware slag zijn voor het regime en zal het de strijd van de jongeren en armen versterken. Het zou het begin van het einde van het corrupte en polariserende regime van Recep Tayyip Erdogan betekenen. Dit regime is gebaseerd op repressie, chaos en angst.

 

Artikel door Sosyalist Alternatif, onze zusterorganisatie in Turkije

Het referendum van 16 april is geen gewone stembusslag. Het kan ook het begin van de door Erdogan gewenste dictatuur betekenen. Dat is waarom een Nee-stem zo belangrijk is: het kan dit proces doorkruisen voor het te laat is.

Erdogan en zijn AKP-top verklaren vaak dat ze het slachtoffer zijn van de Gülen-beweging (een islamitische religieuze en sociale beweging onder leiding van de predikant Fethullah Gülen die sinds 1999 in de VS leeft). Gülen wordt er door de Turkse regering van beschuldigd dat hij achter de onsuccesvolle militaire staatsgreep van 15 juli vorig jaar zat.

De waarheid is dat het politieke bewind van de AKP de afgelopen 15 jaar uit valse hoop bestond. Op 16 april hopen Erdogan en de AKP onbeperkte macht te krijgen.

Kruimels voor de armen

De arme massa’s staan bovenaan op de lijst van wie Erdogan hoopt te misleiden. Zijn AKP kwam aan de macht na een economische crisis en zorgde ervoor dat de eigen aanhangers miljoenen dollars op hun rekening kregen dankzij economische groei. De werkenden en de armen moesten zich tevreden stellen met kruimels. De heersende klasse wist overigens perfect hoe het de kruimels van de armen kon terugpakken: inflatie, hypotheken, indirecte belastingen, …

De armen zorgden voor een enorme rijkdom en de AKP zorgde ervoor dat deze middelen naar de rijken gingen in de vorm van subsidies, belastingvoordelen, … In het huidige Turkije betaalt een bediende meer belastingen dan een kapitalist. De AKP wees op het economisch falen van de vorige regeringen om de hoge inflatie af te doen. Tegelijk benadrukte de partij de kruimels voor de armsten waarmee het zichzelf voorstelde als ‘de partij van de armen.’

De AKP probeerde ook de Koerdische bevolking te misleiden. Op basis van kleine toegevingen, zoals het opzetten van een Koerdische staatstelevisie, en door zich voor te doen als een partij die een vreedzame oplossing voor de Koerdische kwestie wil, kon de AKP in noordelijk Koerdistan de tweede partij worden na de pro-Koerdische HDP (Volksdemocratische partij). De Koerdische stemmen zorgden ervoor dat de AKP 15 jaar aan de macht kon blijven. Maar toen de HDP besliste om als partij op te komen en niet als individuele onafhankelijke kandidaten en daarbij nog eens de ondemocratische kiesdrempel van 10% oversteeg, gingen de meeste AKP-zetels in noordelijk Koerdistan naar de HDP. Dit doorkruiste de plannen van Erdogan. Hij reageerde door het vredesproces te stoppen en door de militaire repressie tegen de Koerden op te voeren.

Een ander deel van de bevolking dat misleid werd door Erdogan bestaat uit de linkse liberalen, waarvan er nu veel in de gevangenis zitten of vervolgd worden. Veel van deze mensen speelden een belangrijke rol in het referendum van 2010 toen Erdogan zijn overwinning uitriep op de militaire dominantie. Ook heel wat leidinggevende partijkaders van de AKP werden op een zijspoor gezet en wachten nu om terug een rol te kunnen spelen.

De AKP en Erdogan hebben in samenwerking met Gülen de Kemalistische militaire bureaucratie een nederlaag toegebracht. Dit gebeurde met alle mogelijke legale en illegale methoden. De AKP en Erdogan aarzelden niet om rechtbanken te manipuleren. Veel mensen werden vervolgd, of ze nu wel dan niet betrokken waren bij de Kemalistische fractie binnen de staatsbureaucratie. Op deze manier kon de AKP-regering een ‘overwinning’ uitroepen op de andere fractie van de heersende klasse. Veel van de Gulenisten die de politie en het gerecht geïnfiltreerd waren, speelden een centrale rol in de zuiveringen. Veel van hen zitten nu zelf in de gevangenis nadat in 2010 een machtsstrijd begon tussen Erdogan en de Gulenisten.

Vandaag is er een nieuwe alliantie tussen Erdogan en de extreemrechtse partij MHP van Devlet Bahceli. Toekomstige allianties zijn nog niet duidelijk, maar indien Erdogan het referendum wint heeft hij wel onbeperkte macht.

Het referendum vindt plaats op 16 april en is voor Erdogan van cruciaal belang om zijn politieke macht te behouden. Momenteel loopt die macht leeg zoals een batterij. Erdogan kan zijn politieke macht niet op democratische wijze behouden en dus wordt een virtuele dictatuur de enige optie voor hem. De grondwettelijke amendementen die uit 18 artikelen bestaan, zijn een weg naar de dictatuur.

Als deze artikelen doorgevoerd worden, dan komen alle machten (wetgevend, uitvoerend en gerechtelijk) in handen van één man: president Erdogan. De president zal dan de regering, het gerecht en het parlement zijn. Hij kan het parlement ontbinden, waardoor de mening van Erdogan als een zwaard van Damocles boven het hoofd van de parlementsleden zal hangen. De parlementairen zullen hun functies verliezen. Ministers kunnen aangesteld worden zonder parlementslid te zijn. De president kan zijn familieleden aanstellen, zoals Aliyev, de president van Azerbeidjan, recent zijn vrouw als vice-president aanduidde. De president zal bovendien partijvoorzitter zijn, waardoor het staatsapparaat kan omgevormd worden tot een partijstaat. Wie geen lid is van de heersende partij dreigt een tweederangsburger te worden. De president of een minister kan enkel afgezet worden indien 400 tot 600 parlementsleden hiervoor stemmen. Zelfs indien zo’n mirakel gebeurt, kan het Hooggerechtshof het ongedaan maken. Het Hooggerechtshof wordt dan uiteraard ook door Erdogan gecontroleerd. Anders gezegd: de president zou geen enkele verantwoording moeten afleggen en het regime zou in de praktijk een dictatuur zijn.

Echte polarisatie is tussen arm en rijk

De Turkse economie kent al even een vertraging waardoor de ruimte voor het vroegere populistische beleid van de AKP-regering er niet langer is. De ultranationalistische benadering en het gebruik van militaire repressie tegen de Koerden leidde tot verlies van AKP-stemmen in Koerdische steden. Dat is waarom de enige strategie van het regime van Erdogan in dit referendum bestaat uit het opvoeren van paranoia onder de massa’s rond het idee van “iedereen is tegen ons” en met het aanklagen van al wie Neen stemt als “terroristen”. Tenslotte worden de overheidsmiddelen gebruikt voor hun campagne.

De campagne van Erdogan in dit referendum bestaat uit provocaties en cynisme. Israël was een tijdje de belangrijkste vijand, daarna speelde de Syrische president Assad deze rol. Rusland werd ervan beschuldigd een put voor Turkije te graven door Assad in Syrië te steunen. Maar nu Rusland en Syrië het ‘Eufrates schild’ van Turkije (de militaire operatie van Turkije in Syrië met lokale bondgenoten) oogluikend toelaten, neemt de AKP-regering gas terug. Nu richt de AKP de kritiek vooral op de VS omdat deze samenwerken met de Koerdische YPG (Volksbeschermingseenheden)/PYD (Democratische Eenheidspartij) in het noorden van Syrië. Op basis van conflicten met Duitsland en Nederland rond het houden van Ja-bijeenkomsten onder de Turkse bevolking in die landen, probeert het regime van Erdogan de steun te vergroten op basis van een slachtofferrol en nationalisme.

Ondanks al deze inspanningen door de AKP wijzen zowat alle peilingen erop dat het Neen-kamp nog steeds voorop ligt. Er is echter een gevaar dat mensen (met reden!) denken dat Erdogan een overwinning van het Nee-kamp sowieso zal stoppen en dat stemmen bijgevolg niet nuttig is. Dit kan in handen van Erdogan spelen.

Elke Nee-stem is een nederlaag voor Erdogan en zijn poging om een dictatoriaal regime te vestigen. De Nee-stemmen zullen niet alleen een stem zijn tegen de nooit geziene aanvallen op democratische rechten en tegen een almachtige president, maar ook tegen de armoedige minimumlonen en pensioenen, tegen de lange rijen in de ziekenhuizen, tegen de werkloosheid en de inflatie, tegen de opeenhoping van kredieten. Anders gezegd: een nee-stem is een stem tegen dictatuur en tegen onderdrukking en uitbuiting.

De afgelopen twee jaar werden gekenmerkt door onderdrukking, angst, terreur en chaos. Een land waar kranten en uitgevers van bovenaf gesloten worden, waar journalisten, academici en ambtenaren afgedankt en opgepakt worden. Een land ook waar stakingen verboden zijn. Turkije is een land geworden waar iedereen dezelfde vraag stelt: ‘Wie is de volgende?’

Elke Nee-stem op 16 april zal bijdragen aan het gezamenlijke verzet dat nodig is tegen de onmenselijke omstandigheden waarin we leven. Verschillende delen van de samenleving organiseren Nee-campagnes, elk met de middelen die zij hebben. Een overwinning van het Neen-kamp op 16 april zou een fantastische opstap zijn naar de heropleving van strijd tegen het pro-kapitalistische en autoritaire bewind van Erdogan. Een overwinning van het Ja-kamp zou een nederlaag zijn, maar zou niet leiden tot een periode van rust. De massale woede onder de bevolking  en de economische crisis waarmee het Turkse kapitalisme geconfronteerd wordt, zullen er immers niet mee verdwijnen.

Wat ook het resultaat zal zijn op 16 april: de enorme frustratie en de woede moeten een uitweg vinden in de opbouw van een verenigde arbeidersbeweging met een socialistisch programma, waaronder de verdediging van het recht op zelfbeschikking voor de Koerdische bevolking, maar ook de nationalisatie van de sleutelsectoren van de economie onder democratisch publiek bezit en beheer van de gemeenschap om in dienst te staan van de werkende klasse en de armen.