Text Size

Socialisme opnieuw populair in de VS

Het lijkt tegenstrijdig: ondanks toenemend protest en groeiende steun voor socialisme werd Donald Trump president. De afgelopen jaren was er een toename van sociale strijd in de VS met onder meer een beweging voor de verhoging van het minimumloon tot 15 dollar, er was een hernieuwde ecologische beweging en Black Lives Matter voerde actie tegen racistische moorden en politiegeweld. Dit alles werd in de Democratische voorverkiezingen samengebracht rond de campagne van Bernie Sanders en zijn oproep tot een “politieke revolutie tegen de miljardairsklasse.” De enorme dynamiek van die campagne leidde niet tot een overwinning, maar er is een aanzet gegeven. Hoe kunnen we daarop voortbouwen?

 

door Clément (Luik)

Tijdens de voorverkiezingen bij de Democraten toonde de campagne van Bernie Sanders het potentieel voor een strijdbare linkerzijde die het opneemt voor de belangen van de meerderheid van de bevolking. De meetings van Bernie waren erg groot met soms tienduizenden aanwezigen. Maar liefst 7 miljoen Amerikanen gaven financiële steun met een gemiddelde gift van 30 dollar. Ondanks de sabotage door het partij-apparaat van de Democraten haalde hij het hoogste aantal stemmen in de voorverkiezingen: 13 miljoen. Zijn eisen kregen een brede steun: hoger minimumloon van 15 dollar per uur, massale publieke investeringen, publieke gezondheidszorg, …

De oproep voor een “politieke revolutie tegen de klasse van miljardairs” was begeesterend. Bernie Sanders is een zelfverklaarde socialist. Hij verstaat daaronder een sterke sociale zekerheid naar ‘Europees model’ en niet zozeer het publiek beheer en controle van de productie met een herverdeling van de rijkdom. Maar desalniettemin leidde het tot een bredere discussie over socialisme. In april 2016 gaf een peiling van de universiteit van Harvard aan dat 33% van de jongeren tussen 18 en 29 jaar positief stond tegenover socialisme en dat 51% van hen het kapitalisme niet steunt.

De Democraten hervormen?

Ondanks de enorme hoop die gewekt werd door Obama, kwam zijn regering niet verder dan enkele erg beperkte sociale hervormingen. De grote banken werden rijkelijk bediend terwijl miljoenen Amerikanen hun werk of huis verloren door de crisis en daarbij aan hun lot overgelaten werden. De Democraten waren nooit een progressieve partij die de werkenden verdedigde. De actieve oppositie van het partij-apparaat tegen de campagne van Bernie Sanders en de big business-campagne van Hillary Clinton bevestigden dit eens te meer. Bernie Sanders beging een grote fout toen hij na de voorverkiezingen zijn steun aan Clinton betuigde. Honderden afgevaardigden op het Democratisch partijcongres beseften dit maar al te goed en verlieten de bijeenkomst.

Toch zijn er nog altijd veel illusies in de mogelijkheid om de Democratische partij te hervormen. Het massaal protest tegen Trump dwingt delen van de Democraten tot een linksere retoriek om zich te kunnen voordoen als een alternatief op het reactionaire beleid van de huidige president. Sommige militanten denken dat ze de partij kunnen ‘heroveren’ of van binnenuit veranderen.

Dat is het standpunt van Bernie Sanders en zijn beweging ‘Our Revolution.’ Ook de Democratic Socialists of America (DSA) pleit ervoor om vooral binnen de Democraten te werken. Zo stelde Bhaskar Sunkara, redacteur van Jacobin en vicevoorzitter van DSA, in een debat met Kshama Sawant dat socialisten voorlopig best onder de vlag van de Democraten opkomen. Dat zal net als tijdens de campagne van Bernie Sanders snel botsen met de partijleiding. De Democraten zijn een te belangrijk instrument voor de heersende klasse om zomaar toe te laten dat socialisten het roer overnemen.

Nood aan een onafhankelijke partij van de 99%

Het enorme succes van Bernie Sanders toont het potentieel voor een nieuwe partij die zich baseert op de werkende klasse. Een partij waarin duizenden mensen die de samenleving fundamenteel willen veranderen een plaats vinden om zich te organiseren en op democratische wijze te beslissen over het programma en de te volgen strategie. Het potentieel blijkt ook uit de snelle groei van linkse organisaties in de VS. De grootste, Democratic Socialists of America (DSA), verdubbelde op twee jaar tijd tot 20.000 leden. Onze zusterorganisatie Socialist Alternative groeit ook sterk: na de verkiezing van Trump steeg het lidmaatschap met 30%.

Socialist Alternative is voorstander van onafhankelijke linkse kandidaten in de verkiezingen. Dat is hoe Kshama Sawant verkozen raakte. Er is nu een verkiezingscampagne met Ginger Jentzen van Socialist Alternative in Minneapolis. In Seattle steunen we de onafhankelijke campagnes van Nikita Oliver en Jon Grant. Bij de komende lokale en federale tussentijdse verkiezingen is het mogelijk om meer kandidaten naar voor te schuiven als basis voor een nieuwe partij van de 99%. Zo’n partij gebaseerd op de dagelijkse strijd van de werkenden moet alle bijdragen van de bedrijfswereld weigeren en opkomen voor een radicale maatschappijverandering.

 
 

Kshama Sawant – een socialistische verkozene in het hol van de leeuw

Foto: Liesbeth

In november 2013 raakte voor het eerst in decennia een socialist verkozen in de gemeenteraad van Seattle. Kshama Sawant haalde het met 93.000 stemmen. Voor de leiding van de Democratische Partij, die al jarenlang het lokale bestuur controleerde in dienst van het establishment, was dit een schok. Maar de grootste schok moest toen nog komen. Minder dan een jaar later moest het dagblad Seattle Times schrijven dat Kshama Sawant stilaan “de politieke agenda van de stad bepaalde.”

Bij haar eedaflegging voor 800 enthousiaste toeschouwers zette Kshama destijds meteen de toon: “Politieke experts vragen zich af of ik compromissen zal sluiten? En of ik met anderen kan werken? Natuurlijk zal ik de vertegenwoordigers van het establishment ontmoeten en met hen debatteren. Maar als ik dat doe, is het om de noden en behoeften van de werkende bevolking op iedere tafel waar ik aanzit te brengen, los van wie er tegenover mij zit. Laat me absoluut duidelijk zijn: er zullen geen achterkamerakkoorden gesloten worden met bedrijven of hun politieke lakeien. Er komt geen rotte uitverkoop van de mensen die ik vertegenwoordig.”

Verworvenheden voor de werkenden en hun gezinnen worden niet afgedwongen in achterkamers, maar door de opbouw van een krachtsverhouding. Van bij het begin van haar campagne met honderden vrijwilligers benadrukte Kshama de eis van een minimumloon van 15 dollar per uur, een eis die op de agenda werd gezet door personeel uit de fastfoodsector. In plaats van zich gewoon op te stellen als een kandidaat die deze eis gunstig gezind was of als woordvoerder ervan, gebruikte Kshama haar campagne om comités van ‘15Now’ op te zetten. Deze comités werden ingezet om de druk te vergroten. Uiteindelijk moest het gemeentebestuur toegeven en kreeg Seattle het hoogste minimumloon van een grote Amerikaanse stad.

Publieke positie gebruiken om beweging op te bouwen

Naast de verhoging van het minimumloon waren er nog overwinningen: 29 miljoen dollar extra voor sociale huisvesting, stopzetting van de samenwerking tussen de stad en de bank Wells Fargo (actief in het project van de DAPL-pijpleiding) uit solidariteit met de Sioux van Standing Rock, … Kshama Sawant gebruikt haar positie verder om ordewoorden op nationaal vlak te populariseren. De dag na de verkiezing van Trump riep ze op tot “100 dagen van verzet” tegen de nieuwe president in aanloop naar 1 mei. Deze oproep versterkte het protest van al wie zich begon te organiseren tegen de politieke agenda van Trump. Het gaf perspectief aan wie deelnam aan de spontane acties.

Tenslotte gebruikt Kshama als marxistische verkozene haar positie ook om de logica van het kapitalisme aan te klagen. Zo reageert ze voor een breed publiek op de jaarlijkse ‘state of the union’ van de president en vestigt ze de aandacht op strijdbewegingen waarvoor ze ook voorstellen doet. Tijdens een algemene vergadering van personeel van Boeing tegen de dreiging van 200 ontslagen pleitte Kshama voor de nationalisatie om de inhalige werkgevers aan de kant te schuiven en het bedrijf in publieke handen te brengen. Een marxistische publieke vertegenwoordiger gebruikt elk forum om de noodzaak van socialistische maatschappijverandering te populariseren.