Text Size

Studentenprotesten raken los, welke strategie is nodig?

Na massale acties in bijvoorbeeld Engeland en Frankrijk 1, zien we nu ook in Nederland een opbloei van de strijd van studenten 2. We zitten daarbij nog in een beginfase en het is daarom nuttig om een discussie te hebben over welke strategie er nodig is om de strijd te winnen en de bezuinigingen van tafel te vegen.

Jos Alembic

Afgelopen vrijdag zag al in totaal zo'n 7000 studenten in Amsterdam, Nijmegen en Utrecht op straat protesteren in levendige betogingen. Er werden leuzen geroepen als "Hey ho kabinet, jullie worden afgezet", "Oprutte" en "No ifs, no buts, no education cuts". Op 21 januari komt hier een vervolg aan met een protest in Den Haag onder de noemer "Kenniscrisis" 3. En gister kregen we bericht van een bezetting in Rotterdam. Het gaat hierbij allemaal nog niet om vele tienduizenden en ook bij de bezetting gister en die er nog komen gaan zal het nog gaan om tientallen, niet honderden of duizenden. Er zal de komende weken uiteraard een dip zijn vanwege de feestdagen, maar grotere demo's en bezettingen zullen ongetwijfeld voor 2011 op het programma staan.

Dit roept meteen de vraag op hoe we verder moeten. Is protest genoeg? Zijn bezettingen zelfs voldoende? Twee dingen die hierover alvast kunnen worden gesteld zijn in de eerste plaats dat de activistische studentenminderheid contact moet leggen met de meer gematigde studenten, die dusverre in de overgrote meerderheid zijn. De demo's hadden op zichzelf al een heel aardige opkomst, maar dit valt helemaal in het niet als je dat afzet tegen de gehele studentenbevolking.

In de tweede plaats is de studentenbevolking, in de meeste gevallen arbeiders-in-opleiding en vaak zelf al actief aan het werken om rond te komen, natuurlijk maar een klein deel van de totale arbeidersklasse. Studenten zullen op zichzelf niet de bezuinigingen kunnen tegenhouden. Wellicht dat er toegevingen kunnen worden afgedwongen, maar daar zal het bij blijven. Dit is omdat de regering een algeheel aanvalsplan van bezuinigingen heeft opgesteld en ook het onderwijs zal daar kostte wat kost voor moeten bloeden. We roepen daarom op dat de activistische studentenminderheid actief contact zoekt bij de arbeidersbeweging, samen staan we immers sterk. En als we het hebben over serieuze actie en impact, dan is de bredere arbeidersbeweging essentieel om de druk op de regering op te voeren. Dit is ook belangrijk omdat mogelijke toegevingen richting de studenten anders weer ten koste zou gaan van een andere sectie van de werkende klasse. Solidariteit is ook hierom van vitaal belang.

Hieruit vloeit weer de noodzaak aan een expliciet politieke strategie voort. Protest op zichzelf zal niet genoeg zijn, hoe geweldig inspirerend, groots of activistisch deze ook is. Hier moet het punt worden gemaakt dat veel van activistisch links, zoals de Internationale Socialisten of ROOD (de politiek steriel gehouden jeugdclub van de SP), zich toeleggen op jongeren en met name studenten. Het kan makkelijk zijn dat deze groepen in de komende periode behoorlijk zullen groeien, maar bij gebrek aan een echt politiek klimaat, waarin ideeën en ervaringen worden uitgewisseld om zo tactieken en strategie te bepalen, zullen ze net zo goed ook weer een hoop leden verliezen. De beweging heeft immers geen behoefte aan een alwetende leiding die voor jou wel even je politieke posities bepaalt.

LSVb en LAKS zijn totnogtoe de belangrijkste spelers als "vakbond" voor studenten respectievelijk scholieren. Ze spelen op het moment een centrale rol in de organisatie van de protesten en hebben een bepaalde autoriteit onder studenten en scholieren. Deze organisaties zijn echter ook kweekvijvers voor "bestuurlijk talent" in de burgerlijk politieke term van het woord en het is dan ook niet verwonderlijk dat zij een continue rem zijn op verdere ontwikkeling van de strijd, zoals eerder ook al bleek bij het scholierenprotest in 2007 4. Het zijn geen echte vakbonden in de zin van massa-organisaties waarin leden een rol kunnen spelen. Hoewel deze clubs nu dus een centrale rol spelen in het verzet, zal hun positie door de verdere ontwikkeling van strijdbewegingen worden ondermijnt omdat ze geen leiding kunnen of willen geven en een strategie missen om tot overwinning te komen.

Waar studenten wel voordeel van kunnen hebben en waar revolutionair links een positieve rol in kan spelen is het opzetten van een studentenorganisatie als expliciet politiek project, niet als sectarische frontjes om snel even wat leden te recruteren, maar als middelen om grote aantallen studenten en scholieren te politiseren en ze voor het eerst te introduceren in socialistische alternatieven.

Dit zet het bouwen van een breder politiek alternatief dan ook op de agenda. Waar we immers behoefte aan hebben is niet een wat "linksere" variant van bezuinigingen bij de volgende verkiezingen (wanneer het huidige gedoog-kabinet ook mag imploderen), maar aan een echt alternatief, een socialistisch alternatief die opkomt voor radicale democratie en de zelf-emancipatie van de werkende klasse, jongeren en armen. Kortom, wat we nodig hebben is een partij op basis van een Marxistisch programma die juist het kapitalistische denkraam ontstijgt. De arbeidersbeweging, linkse elementen uit de SP en vakbondsnetwerken als "Rekening Retour" kunnen hierbij helpen.

Socialistisch Alternatief steunt het studentenprotest volledig en onvoorwaardelijk en we verwelkomen het gegeven dat deze strijdbeweging duizenden studenten zal politiseren. Sommige studenten zullen naar anarchistische methoden grijpen, zoals het bestormen van het Tory partijkantoor in Londen 5, maar daarvoor zijn we niet bezorgd, noch dat sommige studenten zich zullen aansluiten bij deze of gene bureaucratische groep. De echte vraag is of we aan een politiek alternatief kunnen bouwen dat alle studenten kan organiseren dat een mogelijkheid heeft om de bezuinigingen te stoppen.

Noten:

1. Zie bijvoorbeeld:
Massale studentenbetoging in Londen. “Dit is maar een begin!”
Britse studenten blijven actie voeren. “We kunnen winnen, escaleer de strijd”
Frankrijk: jongeren staan vooraan in de strijd
35.000 Britse studenten betogen aan het parlement
2. Zie bijvoorbeeld:
Persbericht Comité SOS: Studenten blokkeren het VVD-kantoor
Utrechtse studenten protesteren tegen bezuinigingsplannen van kabinet Rutte
Studentenprotesten 10 december - Verslagen van Amsterdam, Utrecht, Nijmegen
Studenten bezetten de Hogeschool Rotterdam
3. https://www.kenniscrisis.nl/
4. Scholierenacties tegen 1040-uren norm: De strijd is nog niet voorbij
5. In het artikel Massale studentenbetoging in Londen. “Dit is maar een begin!” stellen we: "Dit zorgde er ook voor dat er onvoldoende ordedienst voorzien was om de betoging in goede banen te leiden. De NUS (Engelse LSVb) had amper iets ondernomen toen de inschrijvingsgelden werden ingevoerd onder Labour, hierdoor was deze organisatie ook niet voorbereid om nu het massale ongenoegen in goede banen te leiden. Bovendien zijn de democratische structuren van de NUS sterk afgebrokkeld, de banden met de gewone studenten zijn grotendeels verdwenen. Het incident bij het einde van de betoging, waarbij studenten het hoofdkwartier van de Conservatieven aanvielen, moet in dat kader worden gezien.

Er is een strategie nodig om het ongenoegen verder te organiseren. De NUS beperkt zich tot oproepen om emails te sturen naar parlementsleden of om parlementsleden te bezoeken. Gezien de omvang van de aanvallen en de actiebereidheid, is er meer nodig. Het gebrek aan een strategie vanuit de NUS werd door een aantal betogers beantwoord met een spontane bezetting van het hoofdkwartier van de Conservatieven. Wij zien dat als een legitieme actie, maar om het efficiënt te organiseren moet het gebeuren op basis van democratische beslissingen en controle over de actie met voldoende eigen ordedienst en duidelijke eisen. Dat is noodzakelijk om te vermijden dat er tot individuele acties wordt overgegaan die later tegen de beweging kunnen worden gebruikt."

Overigens was de bezetting van het Tory hoofdkwartier niet zozeer een bewuste methode, meer een uitdrukking van woede. Hierna werd door verschillende groepen echter ingezet op het bezetten van andere hoofdkwartieren, zoals dat van de Liberalen. Dergelijke anarchistische methoden wijzen we af als doodlopend eind aangezien de politie natuurlijk ook lessen leert en zich nu veel agressiever opstelt. Dit blijkt onder meer uit de methode van het "kettelen", oftewel een politiecordon rondom actievoerders die ze voor vele uren op hun plek houdt, zonder eten of drinken of sanitaire mogelijkheden en uiteraard in de bittere december kou, eigenlijk een massa-arrestatie.