Text Size

Alternatieve klimaatconferentie in Bolivia – Een ooggetuigenverslag

Van dinsdag 20 april tot en met donderdag 22 april was er in Cochabamba (Bolivia) de door president Evo Morales georganiseerde Conferentie van Volkeren over Klimaatsverandering en de rechten van Moeder Aarde. Het CWI (Committee for a Workers International), een organisatie die als doel heeft arbeiders en onderdrukten over heel de wereld te verenigen, was aanwezig en getuige van dit uitzonderlijke gebeuren.

Verslag door Hannes vanuit Bolivia. Hier kan je eerdere artikels van Hannes vanuit Bolivia lezen

Er werden 15.000 aanwezigen verwacht vanuit 129 landen op alle continenten. Er waren vertegenwoordigers van sociale bewegingen, vakbonden, inheemse organisaties, wetenschappers, journalisten, milieu-activisten en politici om te discussiëren over de oorzaken en mogelijke oplossingen voor de milieuproblemen. De top vond plaats “zonder de vertegenwoordigers van de volkeren uit te sluiten, zoals wel het geval is op de regeringstops,” aldus initiatiefnemend president Evo Morales.

De conferentie werd opgedeeld in 17 officiële fora rondom strategische thema’s zoals de Rechten van de Moeder Aarde, de structurele oorzaken van de klimaatsverandering, klimaatgerechtigheid en het Kyoto protocol. Deze fora werden georganiseerd door verschillende Boliviaanse ministeries en hadden tot doel tot concrete voorstellen te komen met het oog op de volgende officiële VN-top in Mexico. Daarnaast stonden er meer dan 200 onafhankelijke activiteiten gepland over diverse thema’s. Deze activiteiten werden georganiseerd door nationale en internationale organisaties, NGO’s en netwerken. Heel wat Europeanen raakten niet op de conferentie door de problemen met het luchtverkeer, maar met 20.000 tot 30.000 deelnemers was het wel een enorm succes.

Het contrast met de klimaatconferentie in Kopenhagen eind vorig jaar kon niet groter zijn. Dezelfde activisten die urenlang geboeid op de koude straatstenen van Kopenhagen moesten zitten, waren in Cochabamba gewaardeerde gasten die in grote zalen de verschillende werkgroepen en debatten konden volgen. Terwijl in Kopenhagen de besprekingen grotendeels achter gesloten deuren werden gevoerd, werd hier alles live op de nationale televisie uitgezonden. In Cochabamba was er geen sprake van geheime afspraken tussen groepen landen om een eenzijdig opgestelde tekst aan de rest op te leggen. Het is dan ook niet toevallig dat de politici en media van o.a. de VS en EU aan dit evenement zo weinig mogelijk aandacht besteden.

De algemene tendens op de klimaatsconferentie was duidelijk. Verdere temperatuurstijgingen zullen dramatische gevolgen hebben voor mens en natuur en dit vooral in de armere zuiderse landen. Het voorstel van het zogenaamde Kopenhagen-akkoord om de temperatuurstijging tegen 2050 te beperken tot 2°C (in vergelijking met 1990) zal niet kunnen voorkomen dat er nog meer extreme weersomstandigheden en natuurrampen zullen plaatsvinden, dat het aantal hongerlijders in de wereld nog eens zal stijgen met 100 a 400 miljoen, dat tot 2 miljard mensen niet aan voldoende drinkbaar water zullen geraken en dat er ieder jaar tot 200 miljoen klimaatvluchtelingen zullen zijn.

Het was voor de deelnemers op de klimaatconferentie ook duidelijk dat de huidige wereldleiders niet tot een oplossing zullen komen. Die verkiezen economische belangen boven de belangen van de gewone mensen en natuur. Dat heeft de top in Kopenhagen duidelijk aangetoond. Het kapitalisme werd in bijna alle werkgroepen op de korrel genomen. Binnen dit huidige wereldsysteem is er geen oplossing mogelijk. De antikapitalistische gevoelens varieerden van het willen invoeren van ingrijpende hervormingen tot het volledig vernietigen van het kapitalisme en het opkomen voor een alternatief systeem. Spijtig genoeg bleef men vaag over zowel deze hervormingen als het alternatief. Volgens sommige sprekers zou men enkel in een socialistisch systeem tot reële oplossingen kunnen komen, maar ze zwegen over hoe dit systeem er dan zou uitzien en hoe we het kunnen bereiken.

Uiteindelijk bleek de uitkomst van de conferentie dan ook beperkt tot een gemeenschappelijke verklaring van voornamelijk armere landen ter voorbereiding van de Top in Cancun (Mexico) eind dit jaar. In deze verklaring wordt zwaar uitgehaald naar het kapitalisme:

“Het kapitalistische systeem bestaat uit een logica van concurrentie, vooruitgang en onbeperkte groei. Deze productie en consumptiewijze met zijn zoektocht naar onbeperkte winsten, scheidt de mens van de natuur, vestigt een logica van dominantie over de natuur en verandert alles in handelswaar: water, de aarde, het menselijk genoom, de cultuur, biodiversiteit, rechtvaardigheid, ethiek, mensenrechten, de dood en het zelfs het leven.”

“Onder het kapitalisme wordt moeder aarde gereduceerd tot een bron van grondstoffen en mensen tot productiemiddelen en consumenten, gewaardeerd voor wat ze hebben en niet voor wie ze zijn.”

“Kapitalisme heeft nood aan een sterke wapenindustrie voor het accumulatieproces en de controle over gebieden en grondstoffen, de weerstand van mensen onderdrukkend. Het is een imperialistisch systeem dat de planeet koloniseert.”

“De mensheid staat voor een groot dilemma: voortgaan op de weg van kapitalisme, roofzucht en dood, of de weg van harmonie met de natuur end respect voor het leven.”

“Er is nood aan de bouw van een nieuw systeem met als doel de harmonie met de natuur en tussen de mensen te herstellen. Er kan enkel maar evenwicht zijn met de natuur wanneer er gelijkheid is tussen de mensen”

Er werd uitgelegd wat de gevolgen zullen zijn van een stijging van de temperatuur met 2°C en er werden enkel voorstellen gedaan om dat te voorkomen. Zo vraagt de tekst aan de ontwikkelde landen om 6% van hun BBP te besteden aan de bestrijding van klimaatveranderingen. Dit zou haalbaar moeten zijn aangezien een gelijkaardig percentage aan nationale defensie besteed wordt en een vijfvoud werd uitgegeven om het financiële systeem en bankwezen overeind te houden. Dat zegt overigens veel over de prioriteiten van de huidige regeringen. De tekst stelt verder dat de recente financiële crisis heeft aangetoond dat de vrije markt niet in staat is om het financiële systeem te reguleren. Daarom is het ook onverantwoord om de vrije markt de zorg en de bescherming van het menselijk bestaan en moeder aarde te laten regelen. Verder vraagt de tekst of de ontwikkelde landen hun kennis en technologie met de ontwikkelings landen willen delen aangezien kennis iets universeel is dat niet in privaat bezit mag vallen of voor privaat gebruik zou mogen dienen. Ten slotte zouden de ontwikkelde landen hun uitstoot van broeikasgassen met 50% moeten verminderen en starten met de terugbetaling van hun klimaatschuld aan de ontwikkelingslanden.

Om landen over heel de wereld aan gemaakte klimaatsakkoorden te kunnen houden, was er het voorstel voor de oprichting van een internationaal gerechtshof voor milieu en klimaat. Dit gerechtshof zou de macht hebben om staten, bedrijven, en mensen te vervolgen en bestraffen wanneer zij buitensporige schade aan het milieu aanbrengen. Aangezien de toekomst van de mensheid in gevaar is, mag men niet accepteren dat een groep wereldleiders voor alle mensen in de wereld uitmaken wat er moet gebeuren. Vandaar het voorstel tot een wereldreferendum dat mensen over heel de wereld een stem moet geven over het klimaatthema. De verklaring sluit af met het akkoord om een tweede wereldconferentie van mensen over klimaatsverandering en de rechten van moeder aarde te houden in 2011. Dit als deel van het proces om te bouwen aan 'The Global Peoples Movement for Mother Earth' en om te reageren op de resultaten van de conferentie in Cancun, Mexico.

De klimaatsconferentie en de verklaring is een stap in de goede richting, maar ook niet meer dan dat. Een groot deel van het potentieel dat deze conferentie in zich droeg werd niet benut. Wanneer men in staat is om ruim 20.000 vertegenwoordigers van sociale bewegingen, vakbonden, activisten, studenten, NGO’s en politici op een plek samen te brengen en te laten vergaderen, is het jammer dat men enkel met een verklaring afkomt voor de komende VN conferentie. Er zijn geen afspraken gemaakt over hoe we deze voorstellen hard kunnen maken en hoe effectieve verandering kan worden afgewongen. Er is een kans verloren gegaan om een internationaal actieplan voor het klimaat naar voor te schuiven met internationale betogingen, actiedagen en mogelijk zelfs stakingsdagen in zowel het Noorden als het Zuiden.

Het CWI - Alternativa Socialista Revolucionaria - had een stand op de klimaatsconferentie en voerde iedere dag campagne. Dat was enorm succesvol. Er was een erg grote interesse in onze marxistische antwoorden op de klimaatcrisis en de economische crisis. We haalden de adressen op van een 80-tal geïnteresseerden uit heel de wereld. We hadden ook een brochure met ons standpunt over de milieucrisis, onze Boliviaans blad en boeken van onder meer Marx, Engels, Lenin en Trotski. Daarmee haalden we 800 Bs. (zowat 80 euro) op. Dat is heel veel als je weet dat we heel lage prijzen hanteerden, 3Bs voor een brochure en 1 Bs voor ons blad. Het maakt duidelijk dat velen zoeken naar een alternatief op het kapitalisme en daarbij open staan voor marxistische ideeën.

Klik verder voor een uitgebreid foto-verslag.