Text Size

"Never waste a good crisis". Catastroika: als privatiseringen publiek gaan

Na "Debtocracy" is "Catastroika" de tweede documentaire van de Griekse filmmakers Katerina Kitidis en Aris Hatzistefanou. In deze documentaire wordt dieper ingegaan op wie voordeel haalt uit de huidige crisis en wordt ook benadrukt hoe de crisis wordt aangegrepen om de democratische verworvenheden in Europa af te bouwen.

Door Tanja Niemeier

De titel ‘Catastroika’ is een woordspeling waarbij het catastrofale beleid van de trojka (Europese Commissie, ECB en IMF) wordt gekoppeld aan de periode van de Perestrojka in de voormalige Sovjetunie: de hervormingen voor de ineenstorting.

De film beschrijft hoe de massale privatiseringen na de val van het stalinisme in Oost-Europa hebben geleid tot de verarming van de meerderheid van de bevolking. Enkel een kleine laag van oligarchen en voormalige bureaucraten werd er rijk van. Er is het voorbeeld van de ‘Treuhand’ die de uitverkoop van Oost-Duitse staatsbedrijven na 1989 organiseerde. De voormalige Oost-Europese industrie werd in een ‘shopping-catalogus’ geplaatst. Tegelijk werd 600 miljard euro aan schulden naar de gemeenschap doorgeschoven. Het maakt duidelijk wie de winnaars en wie de verliezers zijn.

Hetzelfde gebeurt nu met de door de trojka opgelegde privatiseringsprogramma’s in Ierland, Portugal en vooral Griekenland. Het Griekse ‘Asset Development Fund’, die de privatiseringen in Griekenland moet overzien en coördineren, is gemodelleerd op het voorbeeld van de Treuhand.

Kitidis en Hatzistefanou gaan nog verder terug in de tijd om duidelijk te maken dat de eerste testlabo´s voor het neoliberalisme en de daarmee organisch verbonden massaprivatiseringsprogramma´s enkel en alleen konden doorgevoerd worden in dictatoriale landen, zoals Chili onder de brutale Pinochet dictatuur. Pinochet kreeg veel lof voor zijn economisch beleid dat geen vakbond- en arbeidersrechten kende. Hij genoot de steun van neoliberale economische goeroes zoals Hayek en Friedman. Margaret Thatcher, die tevens voorstander van het economische beleid van Pinochet was, kon het neoliberale beleid pas doorvoeren nadat ze effectief de vakbondbeweging in Engeland, in het bijzonder de National Union of Mineworkers, met de grond had gelijk gemaakt.

Deze voorbeelden worden aangegrepen om te wijzen op de gevaren voor de afbouw van politieke en sociale verworvenheden die in de huidige situaties aanwezig zijn. Democratisch verkozen regeringen worden langs de kant gezet en vervangen door niet gelegitimeerde "regeringen van experts" zoals Monti en Papademos om toch maar het beleid van de Trojka tegen de wil van de bevolking in door te voeren.

De documentaire geeft vele interessante voorbeelden over de belangenvermenging van politieke mandaten en de big business. Er wordt in detail ingegaan op de ervaringen van privatiseringen van spoor, water en elektriciteit. Die voorbeelden maken nog eens duidelijk waarom deze diensten in publieke handen horen. De rode draad door het verhaal is het huidige Griekenland. Wie nog twijfelde of het "trojka" programma geen noodzakelijk kwaad is om er achteraf beter uit te komen, komt doorheen de documentaire tot de conclusies als een van de commentatoren: “Verzet je met alle mogelijke krachten tegen de plannen van de trojka!”.

Deze documentaire is een aanrader, ook al is ze niet kritisch genoeg tegenover het stalinistische karakter van de voormalige Sovjetunie en Oost-Duitsland. Hieronder kan je de film volledig bekijken.