Text Size

Socialisme dag: Burgeroorlog en Revolutie in Spanje (1936-1939)

Afgelopen zaterdag werd in Breda het jaarlijkse Socialisme dag georganiseerd. Een interessante dag vol discussie en debat over actuele gebeurtenissen, theorie en historische onderwerpen. Gister zette we de inleiding van de eerste sessie online, over de Arabische revolutie. Vandaag volgt de tweede, over de Spaanse burgeroorlog ter ere van het 75 jarig jubileum dit jaar.

Door Hans

De Spaanse Burgeroorlog is de eerste grootschalige clash tussen de twee politieke hoofdstromen van de jaren '30, namelijk aan de ene kant de sociaal-democratie, het communisme, het trotskisme en het anarchisme en aan de andere kant het fascisme. Dit is nu 75 jaar geleden. Het was de opmaat naar de Tweede Wereldoorlog. In het geschiedenisonderwijs wordt deze oorlog en revolutie vaak verzwegen.

Spanje was in het begin van de 20e eeuw een ruraal land met weinig industrie. Deze was vooral te vinden aan de kusten van Asturiė en Cataloniė. De kerk was gehaat omdat ze de kant van de grootgrondbezitters koos en er waren zeer veel landloze boeren die hun arbeidskracht moesten verhuren voor een habbekrats. In de steden organiseren de arbeiders zich.

In 1910 wordt de CNT (Confederacion Nacional de Trabajo) opgericht, een anarchosyndicalistische vakbond en zij stelt in 1919 haar doel vast namelijk een libertair communistische samenleving. Dat is dus een samenleving zonder onderdrukkende staat en waar via getrapte democratie via kollektieven wordt gewerkt. In 1927 wordt de FAI (Federacion Anarquista Iberica) opgericht om de CNT te ondersteunen. De CNT heeft twee miljoen leden. In 1923 volgt een staatsgreep van Primo de Rivera en Spanje is tot 1931 een dictatuur. Vele organisaties worden verboden en het CNT/FAI gaat ondergronds werken.

In die tijd hebben de ondernemers Pistoleros ingehuurd, die 300 vakbondsmensen doodschieten. In de jaren 1923-1926 gaat een groep solidaire anarchisten 'Los Solidarios' de arbeiders beschermen tegen deze criminelen. Dat zijn onder andere Durutti, Garcia Oliver en Sanz. Intussen gaan 'CNT-predikers' het platteland op om de boeren onderwijs te geven en revolutionair bewustzijn bij te brengen. In de verkiezingen van 1931 wordt besloten dat Spanje een republiek wordt met een liberale grondwet die de meeste andere Europese landen dan al lang hebben.

Deze republiek zal het vijf jaar uithouden tot 1936. In de verkiezingen van 1933 wint de katholieke reactie van het CEDA en worden veel landhervormingen teruggedraaid. Dit mondt uit in vele stakingen, bezettingen en opstanden in Aragon en Asturiė. Deze worden bloedig neergeslagen. De CNT/FAI en het leger en de falangisten bereiden zich voor op oorlog.

Naast de twee miljoen leden van de CNT had je ook de kleinere organisaties als de trotskistische POUM (Partido Obrero de Unificacion de Marxista) met 20.000 leden en de stalinistische PCE (Partido Communista Espana) ook met 20.000 leden. Een andere grote speler was de sociaal-democratische UGT (Union General de Trabajadores) waar de CNT op 1 mei 1936 een verbond mee sloot tegen het fascisme.

In datzelfde jaar waren er in februari verkiezingen geweest die resulteerden in een overwinning voor het Volksfront. Deze vormden een regering. Het Volksfront bestond uit sociaal-democraten, communisten en liberale republikeinen. Generaal Franco en het leger en de falangisten beviel die uitslag niet en ze pleegden op 19 juli 1936 een staatsgreep tegen de wettige regering. Zij stuurden een leger vanuit de enclaves in Marokko naar Spanje en probeerden ook in Spanje de boel over te nemen. Dit lukte niet omdat de arbeiders en hun organisaties milities vormden om de Republiek te verdedigen en ze vielen de kazernes aan om wapens te bemachtigen. Zo was ongeveer de helft van Spanje dus bezet door de fascisten in de eerste dagen en de andere helft in handen gebleven van de Republiek. Daar waar de CNT/FAI sterk was op 19/20 juli versloegen ze de Franquisten.

Al na vier dagen vertrekt de kolonne van Durutti met 3000 man naar het front in Aragon, waar ze aangroeit tot 9000 man. Eind 1936 zal Durutti sneuvelen bij de verdediging van Madrid. Na de val van Madrid zal de zetel van de Republikeinse regering verhuizen naar Valencia.

Na 19 juli zet de CNT ook de Sociale Revolutie in, dat betekent dus collectivisatie van fabrieken en de landbouw. In Barcelona nemen de arbeidersraden de bedrijven over. De directies zijn gevlucht met de kas.

Zeventig procent van de bedrijven wordt gecollectiviseerd. Dat zijn alle bedrijven met meer dan honderd werknemers en alle openbare diensten. Bijvoorbeeld het Trambedrijf met 3000 werknemers dat rijdt al weer na vier dagen met op alle trams de rood/zwarte kleuren van de CNT/FAI. Elk bedrijf krijgt een Revolutionair Comité, welke de arbeiders vertegenwoordigd en zij stuurt afgevaardigden naar het overleg per bedrijfstak. Er wordt door alle vakbonden besloten de productie stevig door te zetten voor de oorlog tegen de fascisten. Iedereen krijgt ongeveer een gelijk loon en bazen die wilden mochten blijven om de productie in goede banen te leiden.

Een ander voorbeeld is het CNT-voedselsyndicaat dat zorgt voor een centrale voedselverdeling tegen lage prijzen. Er komt ook een Raad voor de gezondheidszorg. De zorg wordt gratis. Dat was voorheen het domein van de klerikalen. Er zijn nu wel rijke en arme takken van industrie. Een nieuw doel is dan ook om één kas te maken van alle syndicaten van de hele industrie. Dat noemt men socialisatie. De leiding van de sociaal-democratische UGT en de stalinische PCE willen dat niet. Sterker nog in 1937 als de communisten meer regeringsinvloed krijgen draaien ze een aantal maatregelen terug!

De particuliere handel in voedsel door de middenstand wordt weer toegelaten. Gevolg is dat de prijzen van voedsel weer stijgen. De communisten hebben tevens de collectivisatie op het platteland ontbonden en de grond aan de oude eigenaars teruggegeven. De landbouwproductie daalt met als gevolg nog hogere prijzen voor voedsel. Het moreel daalt hierdoor enorm.

Waarom nemen de communisten deze anti-revolutionaire maatregelen?

De PCE steunt de kleine bourgeoisie omdat ze geloven in de theorie van Marx die zegt dat er eerst een volledig kapitalistische samenleving moet zijn ontwikkeld met een grote bourgeoisie/industrie met een groot proletariaat voordat er een revolutie komt. Marx had dan ook een revolutie verwacht in Duitsland wat deze kenmerken bezat maar niet in het rurale achtergebleven Rusland van 1917 waar Spanje in 1936 op leek...

Tevens was de PCE een klein onbetekend partijtje in Spanje, maar kreeg ze invloedrijke posties in de regering en het leger dankzij de steun die zij kreeg van Stalins Rusland. De Sowjet-Unie levert de Republiek wapens in ruil voor goud, dat Spanje veel had. Négrin, de minister-president op hand van de PCE levert in het geheim 7800 kisten goud aan de SU. Tevens levert de SU adviseurs en gaat haar geheime dienst NKVD (voorloper KGB) een kwalijke rol spelen in Spanje.

Stalin zorgt er dus voor dat de kleine PCE veel mee invloed krijgt. Stalin is namelijk tegen de Sociale Revolutie (democratische collectivisaties) van de CNT/FAI, want hij wil Engeland en Frankrijk niet voor het hoofd stoten, die hij nodig heeft tegen Duitsland waar sinds 1933 Hitler de scepter zwaait. Tevens hebben Engelse bedrijven veel geld geinvesteerd in Spanje dat ze zullen verliezen bij collectivisaties. Het fascistische Italiė van Mussolini en Hitler-Duitsland zullen trouwens de Franquisten helpen met eenheden zoals het Condor Legioen dat o.a. Quernica platbombardeert en door Picasso is vereeuwigd.

Je zou verwachten dat Frankrijk, waar de sociaal-democraten van Blum ook regeren met een Volksfrontregering (coalitie communisten/sociaal-democraten) en Engeland een wettig verkozen regering zoals die van Spanje zou steunen tegen een staatsgreep maar nee ze voerden een 'non-interventie politiek'. Ze waren niet geporteerd van de sociale revolutie daar in hun achtertuin.

Steun kwam er wel van de communistische Internationale Brigades. 60.000 arbeiders uit Engeland, Frankrijk, de VS, Belgiė. Nederland etc kwamen de Republiek helpen. In 1938 vertrokken ze weer. De schrijvers Hemingway en Orwell zijn bekenden onder hen. Als dank in hun thuisland kregen allen geen paspoort meer omdat ze 'in vreemde krijgsdienst' waren geweest. De democratieėn in West-Europa lieten de Republiek dus in de steek en legden alvast een bodem onder het succes van Hitler en Mussolini. Drie jaar later in 1939 draait Stalin 180 graden om door een 'Duivelspact' te sluiten met Hitler-Duitsland. Dit is een niet-aanvalsverdrag en een verdeling tussen hen van Polen.

Terug naar juli 1936 naar het platteland van Aragon. Daar wordt enthousiast begonnen met 450 collectieven. Men produceert naar vermogen en men ontvangt naar behoeften. De kerk wordt in veel dorpen gebruikt als opslagplaats omdat die koel is. Families die niet meedoen mogen eigen grond bewerken maar die grond mag niet groter zijn dan dat ze aankunnen. De productie was hoger dan voorheen en men hoefde minder hard te werken dan voorheen. Immers vele handen maken licht werk en je kunt efficiėnter werken.

In 1937 echter worden de collectieven de nek omgedraaid door de communisten. Land wordt geretourneerd aan de eigenaren notabene. Leden van de Raad van Aragon (gezamenlijke kollektieven) worden gearresteerd. De NKVD voert overal martelingen uit en leden van de CNT/FAI en de POUM worden gevangen gezet.

Alleen al in Valencia zag Emma Goldman 2000 gevangenen. Internationaal was er een criminaliseringscampagne gestart door Stalin om Trotski en zijn partijen te breken. Zij werden sociaal-fascisten genoemd. De interne machtsstrijd van de SU werd internationaal. Zo bezien was de POUM ook een bedreiging voor Stalin en de PCE.

In het achterland worden de Revolutionaire Comités weer vervangen door de aloude gemeenteraden waarin de communisten de scepter zwaaien. In het achterland heersen de communisten dus en de NKVD met terreur en met de beste wapens. Aan het front bij de CNT/FAI krijgt men afdankertjes.

Het CNT wilde de oorlog winnen met een volksleger van milities en kollones. Naarmate de invloed van de communisten in de regering groeide kreeg de CNT een probleem. Bijvoorbeeld bij Madrid kregen 56.000 man van de CNT/FAI geen wapens en munitie meer van de regering.

Het Nationaal Comité van de CNT ziet zich gedwongen om, tegen haar eigen principes in, deel te gaan nemen aan de regering om haar eenheden in het leger te steunen. Ze aast dus op het Ministerie van Financiėn en het Ministerie van Oorlog maar wordt bedeeld met onbeduidende Ministeries. De PCE heeft het Ministerie van Oorlog en wil een staand leger. Dat betekent dat er weer uniformen komen, groetplicht, officieren en de vrouwen worden uit het leger gegooid.

Het Volksleger van de CNT/FAI/POUM had wel officieren, maar die overlegden met hun afdelingen en men was gelijk, men was companero. Vrouwen mochten gewoon mee vechten.

Door de deelname van de CNT aan de regering was ze begonnen aan haar eigen ondergang. Want ze moest dingen verdedigen waar ze niet achter stond, zoals de militarisering van het leger.

In 1936 al had de leiding van de CNT besloten om de eenheid in het anti-fascistisch front te bewaren en de oorlog als prioriteit één te beschouwen.

De sociale revolutie, al was die een feit, had geen prioriteit.

Anderen zeggen dat de CNT/FAI alléén had moeten opereren en in haar gebieden de sociale revolutie uitroepen. De revolutionaire comités de taken te laten overnemen van de staat en de staat dus ontmantelen. Dan had je wellicht moeten vechten tegen bondgenoten. Ook geen aanlokkelijk perspectief. Er waren dus meerdere dilemma's voor de CNT. Een ander argument wat werd geopperd was dat als je de centrale regering liet vallen er een invasie zou komen van de imperialisten Frankrijk en Engeland zoals in Rusland was gebeurd in 1920.

In de meidagen van 1937 escaleerde de strijd tussen de republikeinse bondgenoten in Barcelona.

De POUM-milities en de CNT-milities weigerden de telefooncentrale te verlaten en werden aangevallen door communistische regeringstroepen. De gevechten duurden drie dagen.

De CNT in de regering steunde haar eigen achterban niet. De achterban van de CNT/FAI/POUM voelde dit alles als een groot contrarevolutionair verraad van de idealen door de leiding en door de PCE. Het moreel daalde in heel het land en in het leger.

De strijd wordt verloren tegen Franco in 1939. Velen belandden in een massagraf. Velen kunnen nog vluchten naar Frankrijk waar ze met argusogen worden bekeken. Franco sterft in 1975. Het herstel van de democratie neemt dan pas een aanvang.

Voornaamste geraadpleegde literatuur:

  • Hans Magnus Enzensberger, 'De korte Zomer van de Anarchie', Amsterdam 1977.
  • George Orwell, 'Saluut aan Cataloniė', Amsterdam 1982.
  • A. Schapiro/A. de Jong, 'Waarom verloren wij de Revolutie? De nederlaag van het Spaanse anarchosyndicalisme in 1936-1937', Baarn 1979. 
  • De Vrije, 'Revolutie en Burgeroorlog, Spanje na 19 juli 1936, Amsterdam 1986.
Door Hans Creemers.

Burgeroorlog en Revolutie in Spanje (1936-1939)

De Spaanse Burgeroorlog is de eerste grootschalige clash tussen de twee
politieke hoofdstromen van de jaren '30, namelijk aan de ene kant de
sociaal-democratie, het communisme, het trotzkisme en het anarchisme en aan
de andere kant het fascisme. Dit is nu 75 jaar geleden. Het was de opmaat
naar de Tweede Wereldoorlog. In het geschiedenisonderwijs wordt deze oorlog
en revolutie vaak verzwegen.

Spanje was in het begin van de 20e eeuw een ruraal land met weinig
industrie. Deze was vooral te vinden aan de kusten van Asturië en Catalonië.
De kerk was gehaat omdat ze de kant van de grootgrondbezitters koos en er
waren zeer veel landloze boeren die hun arbeidskracht moesten verhuren voor
een habbekrats. In de steden organiseren de arbeiders zich.
In 1910 wordt de CNT (Confederacion Nacional de Trabajo) opgericht, een
anarchosyndicalistische vakbond en zij stelt in 1919 haar doel vast namelijk
een libertair communistische samenleving.
Dat is dus een samenleving zonder onderdrukkende staat en waar via getrapte
democratie via kollektieven wordt gewerkt.
In 1927 wordt de FAI (Federacion Anarquista Iberica) opgericht om de CNT te
ondersteunen. De CNT heeft twee miljoen leden.
In 1923 volgt een staatsgreep van Primo de Rivera en Spanje is tot 1931 een
dictatuur.
Vele organisaties worden verboden en het CNT/FAI gaat ondergronds werken.

In die tijd hebben de ondernemers Pistoleros ingehuurd, die 300
vakbondsmensen doodschieten. In de jaren 1923-1926 gaat een groep solidaire
anarchisten 'Los Solidarios de arbeiders beschermen tegen deze criminelen.
Dat zijn onder andere Durutti, Garcia Oliver en Sanz.
Intussen gaan 'CNT-predikers' het platteland op om de boeren onderwijs te
geven en revolutionair bewustzijn bij te brengen.
In de verkiezingen van 1931 wordt besloten dat Spanje een republiek wordt
met een liberale grondwet die de meeste andere Europese landen dan al lang
hebben.
Deze republiek zal het vijf jaar uithouden tot 1936.
In de verkiezingen van 1933 wint de katholieke reactie van het CEDA en
worden veel landhervormingen teruggedraaid.
Dit mondt uit in vele stakingen, bezettingen en opstanden in Aragon en
Asturië.
Deze worden bloedig neergeslagen. De CNT/FAI en het leger en de falangisten
bereiden zich voor op oorlog.

Naast de twee miljoen leden van de CNT had je ook de kleinere organisaties
als de trotzkistische POUM (Partido Obrero de Unificacion de Marxista) met
20.000 leden en de stalinistische PCE (Partido Communista Espana) ook met
20.000 leden.
Een andere grote speler was de sociaal-democratische UGT  (Union General de
Trabajadores) waar de CNT op 1 mei 1936 een verbond mee sloot tegen het
fascisme.
In datzelfde jaar waren er in februari verkiezingen geweest die resulteerden
in een overwinning voor het Volksfront. Deze vormden een regering. Het
Volksfront bestond uit sociaal-democraten, communisten en liberale
republikeinen.

Generaal Franco en het leger en de falangisten beviel die uitslag niet en ze
pleegden op 19 juli 1936 een staatsgreep tegen de wettige regering. Zij
stuurden een leger vanuit enclaves in Marokko naar Spanje en probeerden ook
in Spanje de boel over te nemen. Dit lukte niet omdat de arbeiders en hun
organisaties milities vormden om de Republiek te verdedigen en ze vielen de
kazernes aan om wapens te bemachtigen. Zo was ongeveer de helft van Spanje
dus bezet door de fascisten in de eerste dagen en de andere helft in handen
gebleven van de Republiek.
Daar waar de CNT/FAI sterk was op 19/20 juli versloegen ze de Franquisten.

Al na vier dagen vertrekt de kolonne van Durutti met 3000 man naar het front
in Aragon, waar ze aangroeit tot 9000 man.
Eind 1936 zal Durutti sneuvelen bij de verdediging van Madrid. Na de val van
Madrid zal de zetel van de Republikeinse regering verhuizen naar Valencia.

Na 19 juli zet de CNT ook de Sociale Revolutie in, dat betekent dus
collectivisatie van fabrieken en de landbouw.
In Barcelona nemen de arbeidersraden de bedrijven over. De directies zijn
gevlucht met de kas.
Zeventig procent van de bedrijven wordt gecollectiviseerd. Dat zijn alle
bedrijven met meer dan honderd werknemers en alle openbare diensten.
Bijvoorbeeld het Trambedrijf met 3000 werknemers dat rijdt al weer na vier
dagen met op alle trams de rood/zwarte kleuren van de CNT/FAI.
Elk bedrijf krijgt een Revolutionair Comité, welke de arbeiders
vertegenwoordigd en zij stuurt afgevaardigden naar het overleg per
bedrijfstak.
Er wordt door alle vakbonden besloten de productie stevig door te zetten
voor de oorlog tegen de fascisten. Iedereen krijgt ongeveer een gelijk loon
en bazen die wilden mochten blijven om de productie in goede banen te
leiden.
Een ander voorbeeld is het CNT-voedselsyndicaat dat zorgt voor een centrale
voedselverdeling tegen lage prijzen.
Er komt ook een Raad voor de gezondheidszorg. De zorg wordt gratis. Dat was
voorheen het domein van de klerikalen.
Er zijn nu wel rijke en arme takken van industrie. Een nieuw doel is dan ook
om één kas te maken van alle syndicaten van de hele industrie. Dat noemt men
socialisatie. De leiding van de sociaal-democratische UGT en de stalinische
PCE willen dat niet. Sterker nog in 1937 als de communisten meer
regeringsinvloed krijgen draaien ze een aantal maatregelen terug!

De particuliere handel in voedsel door de middenstand wordt weer toegelaten.
Gevolg is dat de prijzen van voedsel weer stijgen.
De communisten hebben tevens de collectivisatie op het platteland ontbonden
en de grond aan de oude eigenaars teruggegeven.  De landbouwproductie daalt
met als gevolg nog hogere prijzen voor voedsel. Het moreel daalt hierdoor
enorm.
Waarom nemen de communisten deze anti-revolutionaire maatregelen?

De PCE steunt de kleine bourgeoisie omdat ze geloven in de theorie van Marx
die zegt dat er eerst een volledig kapitalistische samenleving moet zijn
ontwikkeld met een grote bourgeoisie/industrie met een groot proletariaat
voordat er een revolutie komt.
Marx had dan ook een revolutie verwacht in Duitsland wat deze kenmerken
bezat maar niet in het rurale achtergebleven Rusland van 1917 waar Spanje in
1936 op leek...
Tevens was de PCE een klein onbetekend partijtje in Spanje, maar kreeg ze
invloedrijke posties in de regering en het leger dankzij de steun die zij
kreeg van Stalins Rusland. De Sowjet-Unie levert de Republiek wapens in ruil
voor goud, dat Spanje veel had. Négrin, de minister-president op hand van de
PCE levert in het geheim 7800 kisten goud aan de SU.
Tevens levert de SU adviseurs en gaat haar geheime dienst NKVD (voorloper
KGB) een kwalijke rol spelen in Spanje.
Stalin zorgt er dus voor dat de kleine PCE veel mee invloed krijgt. Stalin
is namelijk tegen de Sociale Revolutie (democratische collectivisaties) van
de CNT/FAI, want hij wil Engeland en Frankrijk niet voor het hoofd stoten,
die hij nodig heeft tegen Duitsland waar sinds 1933 Hitler de scepter
zwaait.
Tevens hebben Engelse bedrijven veel geld geinvesteerd in Spanje dat ze
zullen verliezen bij collectivisaties.
Het fascistische Italië van Mussolini en Hitler-Duitsland zullen trouwens de
Franquisten helpen met eenheden zoals het Condor Legioen dat o.a. Quernica
platbombardeert en door Picasso is vereeuwigd.

Je zou verwachten dat Frankrijk, waar de sociaal-democraten van Blum ook
regeren met een Volksfrontregering (coalitie communisten/sociaal-democraten)
en Engeland een wettig verkozen regering zoals die van Spanje zou steunen
tegen een staatsgreep maar nee ze voerden een 'non-interventie politiek'.
Ze waren niet geporteerd van de sociale revolutie daar in hun achtertuin.

Steun kwam er wel van de communistische Internationale Brigades. 60.000
arbeiders uit Engeland, Frankrijk, de VS, België. Nederland etc kwamen de
Republiek helpen. In 1938 vertrokken ze weer. De schrijvers Hemingway en
Orwell zijn bekenden onder hen. Als dank in hun thuisland kregen allen geen
paspoort meer omdat ze 'in vreemde krijgsdienst' waren geweest.
De democratieën in West-Europa lieten de Republiek dus in de steek en legden
alvast een bodem onder het succes van Hitler en Mussolini.
Drie jaar later in 1939 draait Stalin 180 graden om door een 'Duivelspact'
te sluiten met Hitler-Duitsland. Dit is een niet-aanvalsverdrag en een
verdeling tussen hen van Polen.

Terug naar juli 1936 naar het platteland van Aragon. Daar wordt enthousiast
begonnen met 450 kollektieven.
Men produceert naar vermogen en men ontvangt naar behoeften.
De kerk wordt in veel dorpen gebruikt als opslagplaats omdat die koel is.
Families die niet meedoen mogen eigen grond bewerken maar die grond mag niet
groter zijn dan dat ze aankunnen.
De productie was hoger dan voorheen en men hoefde minder hard te werken dan
voorheen. Immers vele handen maken licht werk en je kunt efficiënter werken.

In 1937 echter worden de kollektieven de nek omgedraaid door de communisten.
Land wordt geretourneerd aan de eigenaren notabene. Leden van de Raad van
Aragon (gezamenlijke kollektieven) worden gearresteerd.
De NKVD voert overal martelingen uit en leden van de CNT/FAI en de POUM
worden gevangen gezet.
Alleen al in Valencia zag Emma Goldman 2000 gevangenen.
Internationaal was er een criminaliseringscampagne gestart door Stalin om
Trotzki en zijn partijen te breken. Zij werden sociaal-fascisten genoemd.
De interne machtsstrijd van de SU werd internationaal.
Zo bezien was de POUM ook een bedreiging voor Stalin en de PCE.

In het achterland worden de Revolutionaire Comitées weer vervangen door de
aloude gemeenteraden waarin de communisten de scepter zwaaien.
In het achterland heersen de communisten dus en de NKVD met terreur en met
de beste wapens. Aan het front bij de CNT/FAI krijgt men afdankertjes.

Het CNT wilde de oorlog winnen met een volksleger van milities en kollones.
Naarmate de invloed van de communisten in de regering groeide kreeg de CNT
een probleem. Bijvoorbeeld bij Madrid kregen 56.000 man van de CNT/FAI geen
wapens en munitie meer van de regering.

Het Nationaal Comité van de CNT ziet zich gedwongen om, tegen haar eigen
principes in, deel te gaan nemen aan de regering om haar eenheden in het
leger te steunen. Ze aast dus op het Ministerie van Financiën en het
Ministerie van Oorlog maar wordt bedeeld met onbeduidende Ministeries.
De PCE heeft het Ministerie van Oorlog en wil een staand leger. Dat betekent
dat er weer uniformen komen, groetplicht, officieren en de vrouwen worden
uit het leger gegooid.
Het Volksleger van de CNT/FAI/POUM had wel officieren, maar die overlegden
met hun afdelingen en men was gelijk, men was companero. Vrouwen mochten
gewoon mee vechten.
Door de deelname van de CNT aan de regering was ze begonnen aan haar eigen
ondergang. Want ze moest dingen verdedigen waar ze niet achter stond, zoals
de militarisering van het leger.
In 1936 al had de leiding van de CNT besloten om de eenheid in het
anti-fascistisch front te bewaren en de oorlog als prioriteit één te
beschouwen.
De sociale revolutie, al was die een feit, had geen prioriteit.

Anderen zeggen dat de CNT/FAI alléén had moeten opereren en in haar gebieden
de sociale revolutie uitroepen. De revolutioire comitées de taken te laten
overnemen van de staat en de staat dus ontmantelen. Dan had je wellicht
moeten vechten tegen bondgenoten. Ook geen aanlokkelijk perspectief.
Er waren dus meerdere dilemma's voor de CNT.
Een ander argument wat werd geopperd was dat als je de centrale regering
liet vallen er een invasie zou komen van de imperialisten Frankrijk en
Engeland zoals in Rusland was gebeurd in 1920.

In de meidagen van 1937 escaleerde de strijd tussen de republikeinse
bondgenoten  in Barcelona.
De POUM-milities en de CNT-milities weigerden de telefooncentrale te
verlaten en werden aangevallen door communistische regeringstroepen. De
gevechten duurden drie dagen.
De CNT in de regering steunde haar eigen achterban niet. De achterban van de
CNT/FAI/POUM voelde dit alles als een groot contrarevolutionair verraad van
de idealen door de leiding en door de PCE. Het moreel daalde in heel het
land en in het leger.
De strijd wordt verloren tegen Franco in 1939. Velen belandden in een
massagraf. Velen kunnen nog vluchten naar Frankrijk waar ze met argusogen
worden bekeken. Franco sterft in 1975. Het herstel van de democratie neemt
dan pas een aanvang.
________________________________________________________________________________________________________
Voornaamste geraadpleegde literatuur:

Hans Magnus Enzensberger,  'De korte Zomer van de Anarchie', Amsterdam 1977.
George Orwell, 'Saluut aan Catalonië', Amsterdam 1982.
A. Schapiro/A. de Jong, 'Waarom verloren wij de Revolutie? De nederlaag van
het Spaanse anarchosyndicalisme in 1936-1937', Baarn 1979.
De Vrije, 'Revolutie en Burgeroorlog, Spanje na 19 juli 1936, Amsterdam
1986.