Text Size

Kazachstan. Leven van arbeidersleider en socialist bedreigd

Vorige week zaterdag was er een brutale poging om Esenbek Ukteshbayev om het leven te brengen. Esenbek is leider van de campagne voor het behoud van huisvesting en ook van de Socialist Movement Kazachstan, onze zusterorganisatie. De aanslag op zijn leven komt op een ogenblik dat olie- en gasarbeiders in staking zijn en daarbij navolging krijgen van andere arbeiders.

Eerder op de week was de auto van Esenbek in beslag genomen door deurwaarders. Hij werd ervan beschuldigd een aantal boetes niet te hebben betaald, boetes die waren opgelopen bij de vele politieke arrestaties van Esenbek. Nadat een nieuwe boete was betaald, mocht Esenbek naar de parking gaan om zijn auto terug te eisen. Daar vond hij het verdacht dat de agenten zo vriendelijk waren en echt wel wilden dat hij met zijn auto zou vertrekken. Normaal gezien is er bij terugname van een in beslag genomen voertuig een controle om te zien of er geen schade is aan de wagen. Nu mocht Esenbek zo vertrekken, hij moest enkel een formulier tekenen.

Dat was natuurlijk verdacht en dus drong hij aan op een volledig nazicht van zijn wagen. Hierop werd een agent erg zenuwachtig. Een andere agent waarschuwde Esenbek dat de remmen van zijn auto waren gesaboteerd. Bij nazicht bleek dat niet alleen beide remkabels los waren gemaakt, maar dat ook de handrem was gesaboteerd. Bovendien was er remvloeistof aangebracht op de grond, wat moest suggereren dat de problemen met de remmen op weg naar de parking waren ontstaan. Alleen was het spoor van de olie in de verkeerde richting aangebracht.

Esenbek belde meteen naar de lokale politie om een verdachte poging tot misdrijf te melden en een onderzoek te eisen. De agenten waren echter te dronken om iets te doen. Op een onbeleefde wijze werd hem verteld om zijn plan te trekken. Hierop belde hij naar de stadspolitie en hij stelde daarbij dat de televisiecamera’s op weg waren. Nu reageerde de politie wel snel om de media weg te halen van de plaats van het gebeuren. Een cameraman zat drie uur vast omdat de politie zijn identiteit wou vaststellen…

Staking van olie- en gasarbeiders

Dit incident komt er tegen de achtergrond van een langdurige staking van olie- en gasarbeiders in het westen van het land. Een televisiereporter stelde over deze staking: “Zoals Marx stelde: eerst komen de sociale problemen, dan volgen economische eisen en daarna politieke hervormingen.” Los van het feit dat het vreemd is om Marx erbij te halen voor deze stelling, moet worden erkend dat de vaststelling wel min of meer klopt. Het begon een maand geleden met een staking van arbeiders die hun loon opeisten en nu zijn deze arbeiders betrokken in een conflict met hun werkgever maar ook met staatsapparaat en het politieke systeem dat Kazachstan beheerst. Steeds meer arbeiders geven openlijke kritiek op president Nazarbajev.

De president geeft een steeds minder robuuste indruk. Er zijn nieuwe groepen arbeiders die in staking gaan en dat ondermijnt het regime. De laatste groep arbeiders die in actie ging, was het personeel van een lifthersteller in Kokshetau. De directie probeerde hen vrijdag terug aan het werk te krijgen, maar het geduld van de arbeiders is op. Maandenlang kregen ze geen loon en nu dreigen sommigen uit hun appartement te worden gezet omdat ze geen huur betalen. Een staker heeft een jong kind dat dringend medische hulp nodig heeft, maar hij kan dit niet betalen. De woede van de stakers nam nog toe toen duidelijk werd dat de directie wel geld had om drie advocaten in te huren om te stakingsleiders lastig te vallen.

Het regime hoopt dat het de stakingsacties kan uitzitten en voert intussen de druk op de leiders van de arbeidersbeweging op. De arbeiders en hun gezinnen maken evenwel duidelijk dat ze niet zullen toegeven. Als het regime zo voort doet, zal het in Kazachstan tot een algemene uitbarsting van woede komen.

De arbeiders van Kokshetau (zie foto hiernaast) weigerden vorige week vrijdag om terug aan het werk te gaan en ontdekten maandag dat de directie plots wel geld had om hun lonen voor april te betalen en meteen werd beloofd om spoedig ook het loon voor mei te betalen. Hierop ging het personeel terug aan de slag. Een dergelijke snelle overwinning binnen een paar dagen is ongezien in Kazachstan. Het is het resultaat van “de brede solidariteit en de vastberadenheid van de stakers”, aldus stakingsleider Andrei Prigor die tevens lid is van de Socialist Movement Kazachstan.