Text Size

Kazachstan: Repressie kan oppositie de mond niet snoeren

Het regime van president Nazarbajev doet er alles aan om haar intimidatiepolitiek tot in het extreme door te trekken. De politie valt binnen bij activisten, er zijn gewelddadige arrestaties en opgezette processen. Maar de situatie blijft explosief, de strijd en het verzet gaan door en de offensieve eisen van de arbeiders werden in enkele gevallen zelfs ingewilligd.

Artikel door Stephane Delcros

In Zhezkazgan, in het centrum van het land, gingen 400 mijnwerkers van het bedrijf Kazakhmys in staking om een loonsverhoging van 100% te eisen naast een verbetering van de veiligheid op de werkplaats. De baas dreigde om met zijn veiligheidsdienst een tweede ‘Zhanaozen’ aan te richten (een verwijzing naar het bloedbad in december 2011 waarbij tientallen stakende oliearbeiders werden vermoord), maar de arbeiders waren vastberaden. Hun staking werd al snel opgevolgd door arbeiders in mijnen in de buurt en in de rest van de regio.

De directie van het bedrijf is in Londen gebaseerd. Die directie was verrast door de snelheid en de omvang waarmee de staking ontwikkelde. Begin mei moest ze de eisen aanvaarden met een geleidelijke verdubbeling van het loon van de mijnwerkers en er komt een nieuw collectief akkoord.

Deze overwinning is belangrijk voor alle arbeiders die in actie komen in Kazachstan. Maar het is geen eindpunt. Er zal niet geaarzeld worden om repressief op te treden tegen de stakingsleiders. De vakbond van mijnwerkers sloot net aan bij de onafhankelijke federatie Zhanartu. De leiders ervan worden bedreigd met een gelijkaardig proces als dat tegen 37 leiders van de oliestaking in het westen van het land. De autoriteiten willen de verantwoordelijkheid voor het geweld in Zhanaozen, waarbij ongeveer 200 doden vielen (volgens de overheid waren het er 17), in de schoenen van de arbeiders schuiven. Ze riskeren tot 10 jaar gevangenisstraf wegens het “aanzetten tot burgerlijk ongenoegen”.

Dat proces tegen de 37 stakingsleiders nam een voor het regime onverwachte wending. Het proces openbaart de intimidaties, het geweld en de martelingen waar de stakers het slachtoffer van waren in de gevangenis. Vals bewijsmateriaal, omgekochte getuigen die uiteindelijk toegeven dat ze bedreigd werden door de politie,... Al die elementen zorgen ervoor dat het regime er niet echt in slaagt om de bevolking tegen de stakers op te zetten. Het proces zorgt er vooral voor dat de methoden van de bondgenoten van Nazarbajev publiek bekend geraken. Dat wordt nog versterkt door een ander belangrijk schijnproces tegen mensenrechtenactivist Vadim Kuramshin die 7 tot 15 jaar celstraf riskeert. Alle procedurefouten in dat proces worden systematisch onder de mat geveegd door de rechter.

Ondertussen blijft de ‘beweging van dissidenten’, een verzameling van verschillende mensen die het niet eens zijn met de politiek en de handelswijzen van het regime, maandelijks betogen. Er was nochtans heel wat intimidatie tegen de militanten van deze beweging. Drie vrouwelijke militanten van de beweging, waaronder een lid van de Socialistische Beweging van Kazachstan (een brede beweging waarin Socialistisch Verzet, onze zusterorganisatie, een voorname rol speelt), werden recent opgepakt en 15 dagen gevangen gezet in een land waar de gevangenissen een erg kwalijke reputatie hebben.

We eisen het stopzetten van de schijnprocessen, de vrijlating van de militanten en het opheffen van alle beschuldigingen tegen hen. De overwinning van de mijnwerkers van Kazakhmys toont aan dat strijd loont. Dat zal andere arbeiders in het land ongetwijfeld sterken in hun voornemen om actief op te komen voor hun rechten. Steun deze strijd door druk te zetten op het dictatoriale regime en door steun te betuigen aan de militanten ter plaatse.